Οδηγός
Βιομετρικό ρολόι παρουσίας και ΓΚΠΔ: τι επιτρέπεται σε Κύπρο και ΕΕ.
Διαθέτουμε τερματικά με αναγνώριση προσώπου και δακτυλικού αποτυπώματος. Παρ’ όλα αυτά, δεν συνιστούμε τη χρήση τους για την καθημερινή ωρομέτρηση στην Κύπρο. Εξηγούμε τους λόγους με βάση τις πρωτογενείς πηγές και προτείνουμε άλλες μεθόδους.
- Με παραπομπές στις πρωτογενείς πηγές
- Οι θέσεις των αρχών σε Κύπρο και ΕΕ
- Μη βιομετρικές μέθοδοι σε κάθε μοντέλο
Ενημέρωση:

Είναι νόμιμο ένα βιομετρικό ρολόι παρουσίας;
Όταν χρησιμοποιούνται για την ταυτοποίηση εργαζομένου, το πρόσωπο και το δακτυλικό αποτύπωμα αποτελούν δεδομένα ειδικής κατηγορίας κατά τον ΓΚΠΔ. Η επεξεργασία τους απαγορεύεται, εκτός αν ισχύει εξαίρεση του άρθρου 9. Στην Κύπρο, ο Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα θεωρεί δυσανάλογη τη χρήση βιομετρικών για την καθημερινή ωρομέτρηση. Η συγκατάθεση του εργαζομένου δεν τη νομιμοποιεί. Η χρήση βιομετρικών μπορεί να δικαιολογηθεί για τη φυσική πρόσβαση σε χώρους υψηλής ασφάλειας, μετά από εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων. Δεν δικαιολογείται για την καταγραφή του χρόνου εργασίας.
Γιατί τα βιομετρικά δεδομένα χρειάζονται ιδιαίτερη προστασία
Ο ΓΚΠΔ ορίζει ως βιομετρικά τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που προκύπτουν από ειδική τεχνική επεξεργασία των φυσικών, φυσιολογικών ή συμπεριφορικών χαρακτηριστικών ενός ατόμου και επιτρέπουν ή επιβεβαιώνουν τη μοναδική ταυτοποίησή του. Παραδείγματα είναι οι εικόνες προσώπου και τα δακτυλικά αποτυπώματα. Όταν χρησιμοποιούνται για ταυτοποίηση, ανήκουν στις ειδικές κατηγορίες δεδομένων. Η επεξεργασία τους απαγορεύεται, εκτός αν ισχύει μία από τις εξαιρέσεις του άρθρου 9 παράγραφος 2.
Τι ισχύει στην Κύπρο
Με τη Γνώμη 2/2018, ο Επίτροπος κρίνει ότι η χρήση δακτυλικών αποτυπωμάτων ή αναγνώρισης προσώπου για τον έλεγχο της ώρας προσέλευσης και αποχώρησης των εργαζομένων απαγορεύεται ως δυσανάλογη. Ο εργοδότης οφείλει να επιλέξει λιγότερο παρεμβατικά μέσα: σύστημα καρτών, αιφνιδιαστικούς ελέγχους του συστήματος, παρουσία επόπτη ή κάμερα πάνω από τον αναγνώστη καρτών.
Κατ’ εξαίρεση, η χρήση βιομετρικών μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, με σκοπό τον έλεγχο της φυσικής πρόσβασης σε χώρους υψηλού κινδύνου, όπως λιμάνια, αεροδρόμια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Δεν δικαιολογείται για την παρακολούθηση του ωραρίου ή των υπερωριών. Ακόμη και τότε, κατά τον Επίτροπο, δεν πρέπει να διαχειρίζεται το σύστημα το τμήμα προσωπικού του εργοδότη.
Η θέση αυτή έχει επιβεβαιωθεί και δικαστικά. Το 2017 το Διοικητικό Δικαστήριο επικύρωσε την απόφαση του Επιτρόπου εναντίον ιδιωτικού νοσοκομείου που χρησιμοποιούσε δακτυλικά αποτυπώματα για τον έλεγχο του ωραρίου, με βάση τον τότε ισχύοντα νόμο για την προστασία δεδομένων. Έκρινε επίσης ότι η συγκατάθεση των εργαζομένων δεν αναιρούσε την παρανομία της επεξεργασίας.
Γιατί ένα έντυπο συγκατάθεσης δεν αρκεί
Στην εργασιακή σχέση, η συγκατάθεση σπάνια δίνεται ελεύθερα. Η Ομάδα Εργασίας του άρθρου 29 κατέληξε ότι οι εργαζόμενοι σχεδόν ποτέ δεν μπορούν να δώσουν, να αρνηθούν ή να ανακαλέσουν ελεύθερα τη συγκατάθεσή τους, λόγω της εξάρτησής τους από τον εργοδότη. Ο Επίτροπος στην Κύπρο εφαρμόζει το ίδιο σκεπτικό στη χρήση βιομετρικών για την ωρομέτρηση.
Η θέση των ευρωπαϊκών αρχών
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων επισημαίνει τους αυξημένους κινδύνους από τη χρήση βιομετρικών δεδομένων, ιδίως από την αναγνώριση προσώπου. Οι υπεύθυνοι επεξεργασίας πρέπει να τηρούν τις αρχές της αναγκαιότητας, της αναλογικότητας και της ελαχιστοποίησης των δεδομένων. Πρέπει επίσης να εξετάζουν πρώτα λιγότερο παρεμβατικά μέσα.
Η ισπανική αρχή προστασίας δεδομένων προχώρησε περισσότερο στις οδηγίες του Νοεμβρίου 2023 για τη βιομετρική ωρομέτρηση. Η συγκατάθεση δεν αίρει την απαγόρευση χρήσης βιομετρικών για την καταγραφή του χρόνου εργασίας, λόγω της ανισορροπίας στη σχέση εργοδότη και εργαζομένου. Για να εφαρμοστεί η εξαίρεση του άρθρου 9 παράγραφος 2 στοιχείο β, χρειάζεται νόμος που να επιτρέπει ρητά αυτή τη χρήση. Το ισπανικό δίκαιο δεν προβλέπει τέτοια διάταξη. Οι οδηγίες απαιτούν επίσης εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων πριν αρχίσει οποιαδήποτε βιομετρική καταγραφή.
Πότε μπορεί να δικαιολογηθεί η χρήση βιομετρικών
Για πρόσβαση σε χώρο με πραγματική και τεκμηριωμένη ανάγκη ασφάλειας: χώρο διακομιστών, ταμείο, ελεγχόμενη ζώνη αεροδρομίου ή περιοχή λιμανιού. Πρώτα χρειάζονται δύο βήματα. Κάντε εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων πριν αρχίσει η επεξεργασία, όπως απαιτεί ο ΓΚΠΔ για επεξεργασία υψηλού κινδύνου. Διατηρήστε επίσης τον έλεγχο πρόσβασης ως χωριστό σκοπό από την καταγραφή της παρουσίας.
Μια εγκατάσταση που αντέχει σε έλεγχο
Για μια εγκατάσταση στην Κύπρο, προτείνουμε:
- Κάρτα, NFC, QR ή PIN για την καταγραφή της παρουσίας σε κάθε είσοδο.
- Αναγνώριση προσώπου ή δακτυλικό αποτύπωμα μόνο για έλεγχο πρόσβασης σε πόρτες με τεκμηριωμένη ανάγκη υψηλής ασφάλειας.
- Ενημέρωση του προσωπικού κατά τη συλλογή των δεδομένων: τι καταγράφεται, για ποιον σκοπό και για πόσο χρόνο διατηρείται.
- Αν χρησιμοποιείτε φωτογραφία κατά την καταγραφή εισόδου, να τη βλέπουν μόνο οι υπεύθυνοι.
Συγκρίνετε τις μεθόδους καταγραφής ΓΚΠΔ και δεδομένα παρουσίας στην Κύπρο
Πηγές: [8]
Πηγές
- Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα Κύπρου, Γνώμη 2/2018 για ΚΚΒΠ και βιομετρικά στον χώρο εργασίας (στα ελληνικά, αρχειοθετημένο αντίγραφο της 15ης Μαΐου 2025, η Γνώμη δεν δημοσιεύεται πλέον στον ιστότοπο του Επιτρόπου)
- ΓΚΠΔ, άρθρο 4 σημείο 14: ορισμός των βιομετρικών δεδομένων
- ΓΚΠΔ, άρθρο 9: ειδικές κατηγορίες δεδομένων
- ΓΚΠΔ, άρθρο 35: εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων
- Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων, Κατευθυντήριες γραμμές 3/2019 για την επεξεργασία δεδομένων μέσω συσκευών βίντεο
- Ομάδα Εργασίας του άρθρου 29, Γνώμη 2/2017 για την επεξεργασία δεδομένων στην εργασία (WP249)
- Ισπανική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (AEPD), Οδηγίες για την καταγραφή ωραρίου με βιομετρικά συστήματα, Νοέμβριος 2023
- ΓΚΠΔ, άρθρο 13: ενημέρωση του εργαζομένου
- Διοικητικό Δικαστήριο Κύπρου, Υπόθεση 1930/2012, ECLI:CY:DD:2017:189 (στα ελληνικά)
Γενική ενημέρωση, όχι νομική συμβουλή. Ο οργανισμός σας παραμένει υπεύθυνος για τη δική του νομική εκτίμηση.
Ερωτήσεις για το βιομετρικό ρολόι παρουσίας
Αρκεί η συγκατάθεση των εργαζομένων για ωρομέτρηση με δακτυλικό αποτύπωμα;
Η συγκατάθεση δεν νομιμοποιεί τη χρήση του για την καθημερινή ωρομέτρηση στην Κύπρο. Τόσο ο Επίτροπος όσο και το Διοικητικό Δικαστήριο κρίνουν ότι η συγκατάθεση στην εργασία δεν καθιστά νόμιμη μια δυσανάλογη βιομετρική καταγραφή.
Αντιμετωπίζεται διαφορετικά η αναγνώριση προσώπου από το δακτυλικό αποτύπωμα;
Όχι. Και τα δύο είναι βιομετρικά δεδομένα όταν χρησιμοποιούνται για ταυτοποίηση. Η Γνώμη του Επιτρόπου καλύπτει και τις δύο μεθόδους.
Χρειάζεται εκτίμηση αντικτύπου για βιομετρικό τερματικό;
Ναι, πριν αρχίσει η επεξεργασία. Ο ΓΚΠΔ απαιτεί εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων όταν η επεξεργασία ενδέχεται να επιφέρει υψηλό κίνδυνο. Η βιομετρική ταυτοποίηση στην εργασία ανήκει σαφώς σε αυτή την περίπτωση.
Είναι νόμιμη η χρήση αν το βιομετρικό πρότυπο αποθηκεύεται μόνο στο τερματικό;
Όχι. Ο τόπος αποθήκευσης του προτύπου επηρεάζει τον κίνδυνο για την ασφάλεια των δεδομένων. Η AEPD συνιστά να αποφεύγεται η κεντρική αποθήκευση. Αυτό όμως δεν απαντά στο αν η επεξεργασία είναι αναγκαία και αναλογική.
Ισχύουν οι ίδιοι κανόνες εκτός Κύπρου;
Ο ΓΚΠΔ ισχύει σε όλη την ΕΕ και τον εφαρμόζει η αρμόδια αρχή κάθε χώρας. Η ισπανική AEPD πήρε την ίδια θέση για τη συγκατάθεση στην καταγραφή του χρόνου εργασίας. Ελέγξτε τη θέση της αρχής στη δική σας χώρα.
Σχεδιάστε μια εγκατάσταση που αντέχει σε έλεγχο.
Πείτε μας ποιες εισόδους έχετε και ποιες χρειάζονται υψηλή ασφάλεια. Θα προτείνουμε μη βιομετρική μέθοδο ωρομέτρησης για καθεμία και χρήση βιομετρικών μόνο όπου δικαιολογείται.